Morze Bałtyckie, będące strategicznie ważnym regionem zarówno dla Imperium Rosyjskiego, jak i Związku Radzieckiego, wciąż kryje tysiące niebezpiecznych pozostałości po I i II wojnie światowej – miny morskie. Te „skarby” stanowią stałe zagrożenie dla żeglugi, środowiska i bezpieczeństwa ludzi. Dlatego Pierwsza Grupa Przeciwminowa NATO regularnie prowadzi międzynarodowe ćwiczenia mające na celu wyszukiwanie i neutralizację tych obiektów wybuchowych, jednocześnie chroniąc krytyczną infrastrukturę podwodną.
Dziedzictwo historyczne w Morzu Bałtyckim
Miny na dnie Morza Bałtyckiego znajdują się głównie w Smiltė, na głębokości około 20 metrów. Chociaż nie przemieszczają się, zagrożenie, jakie stanowią, nie zmalało. Różne źródła podają różne liczby, ale jasne jest, że w wodach Morza Bałtyckiego wciąż znajdują się tysiące min. Większość z nich odkryto w strategicznych miejscach, na przykład u wejścia do Morza Bałtyckiego między Danią a Norwegią, w Cieśninie Irbe u wybrzeży Łotwy oraz w Zatoce Fińskiej. Zagęszczenie min jest szczególnie wysokie w Zatoce Fińskiej, która podczas II wojny światowej stanowiła drogę do Sankt Petersburga, gdzie stacjonowała Flota Bałtycka ZSRR. Oczyszczanie morza to ciągły proces mający na celu zmniejszenie zagrożenia.
Współpraca międzynarodowa w zakresie działań przeciwminowych
Oczyszczanie Morza Bałtyckiego to zadanie międzynarodowe. Film przedstawia pracę nurków litewskiej marynarki wojennej i specjalistów fińskiej marynarki wojennej u wybrzeży Łotwy, którzy poszukują i neutralizują miny. Do grudnia łotewski okręt marynarki wojennej „Virsaitis” dowodzi pierwszą grupą NATO ds. zwalczania min. Współpraca między państwami uczestniczącymi w projekcie jest oceniana jako płynna i efektywna, a centra dowodzenia doskonale wykonują swoją pracę, zapewniając bezpieczeństwo żeglugi.
Proces i technologie wykrywania min
Trałowanie min rozpoczyna się od starannego planowania, określenia liczby potrzebnych nurków i bezzałogowych statków powietrznych, które zostaną użyte. Podejrzane obszary są następnie badane za pomocą sonaru. Wykorzystywane są autonomiczne pojazdy podwodne (AUV), które nie są dronami, lecz bezzałogowymi statkami powietrznymi (UAV), skanującymi otoczenie za pomocą sonarów bocznych. Te zaawansowane urządzenia mogą przeskanować znacznie większy obszar dna morskiego niż nurek. Po wyjęciu sonaru z wody dane są analizowane w celu identyfikacji potencjalnie niebezpiecznych obiektów.
Rola nurków i użycie materiałów wybuchowych
Gdy sonar zidentyfikuje podejrzany obiekt, nurkowie, zazwyczaj pracujący w parach, rozpoczynają pracę. Ich zadaniem jest wizualna identyfikacja, ustalenie i zapisanie lokalizacji min. Pod wodą znajduje się wiele różnych obiektów – od luf armat i skał o ciekawych kształtach, po wraki statków i fragmenty obciążników min, ale miny nadal pozostają najcenniejszymi znaleziskami. W przypadku znalezienia miny planowane jest przygotowanie materiałów wybuchowych i przeprowadzenie detonacji. Fińscy specjaliści dodają materiały wybuchowe do miny za pomocą zdalnie sterowanego żółtego robota, co pozwala na przeprowadzenie detonacji z bezpiecznej odległości.
Różne znaleziska na dnie morskim
Chociaż głównym zadaniem jest usuwanie min, dno morskie skrywa również inne obiekty. Przykładowo, podczas jednej 48-godzinnej misji sonarowej odkryto sześć min oraz około 90 sztuk obciążników użytych do ich umieszczenia, które same w sobie nie są wybuchowe. Badane są również różne interesujące skały, skrzynie i przedmioty ze statków. Każdy podejrzany obiekt przypominający minę musi zostać zbadany, choć eksperci nie ukrywają, że znalezienie skał przypominających miny nie jest tak przyjemne, jak odkrycie prawdziwej miny.
Ochrona infrastruktury krytycznej
Oprócz poszukiwania i niszczenia min, Dowództwo Marynarki Wojennej NATO przydziela okręty do misji Baltic Watch. Misja ta obejmuje ochronę infrastruktury krytycznej zlokalizowanej na dnie Morza Bałtyckiego, takiej jak kable podmorskie. Każdy okręt wojenny NATO ma prawo inspekcji podejrzanych jednostek znajdujących się w pobliżu tych obiektów lub wykonujących podejrzane manewry. Załoga okrętu „Virsaitis” nie odnotowała jeszcze żadnego przypadku odmowy współpracy.
Nadzór i zagrożenia Floty Cienia
NATO monitoruje również statki tzw. „floty cieni” – te, które są objęte sankcjami lub prowadzą podejrzaną działalność. Kontrole zazwyczaj polegają na kontaktach radiowych z załogą statku, zadawaniu pytań o trasę i banderę, aby upewnić się, że udzielone informacje są zgodne z danymi w aktach.
Podejrzane jednostki, które przepływają przez infrastrukturę krytyczną lub nagle się zatrzymują, otrzymują szczególną uwagę. Jeden z najgłośniejszych incydentów miał miejsce, gdy estońska marynarka wojenna próbowała dokonać inspekcji rosyjskiego tankowca Jaguar pływającego pod banderą Gabonu w pobliżu kabla Estlink łączącego Estonię z Finlandią. W odpowiedzi na obecność wojsk estońskich Rosja wysłała myśliwce Su-35, co obrazuje napięcia w regionie.
Wniosek
Nowa rzeczywistość na Morzu Bałtyckim wymaga podwójnego podejścia do zapewnienia bezpieczeństwa. Podczas gdy jedna część zespołu, wykorzystując nowoczesne technologie i pracę nurków, uwalnia morze od wojennego dziedzictwa – min, druga realizuje misję Baltic Watch, monitorując ruch morski i starając się zapobiegać wszelkim uszkodzeniom krytycznej infrastruktury podwodnej. Ta profesjonalna praca zapewnia bezpieczeństwo żeglugi oraz przyszłą czystość i stabilność Morza Bałtyckiego.
Technologie wykorzystywane w polowaniu na minę: sonary i autonomiczne pojazdy podwodne
Prace związane z poszukiwaniem i neutralizacją min na rozległych obszarach Morza Bałtyckiego nie byłyby możliwe bez nowoczesnych autonomicznych systemów i technologii sonarowych, które są w stanie skanować dno morskie na obszarze znacznie większym niż nurkowie.
Mimo że w filmie nie wymieniono konkretnych producentów ani nazw modeli, szczegółowo opisano rodzaje i funkcje użytego sprzętu:
1. Systemy sonarowe:
- Sonary: Ogólnie uważa się, że jest to podstawowy sposób skanowania okolicy i identyfikowania obiektów, które mogą być minami.
- Sonar boczny: Jest on wykorzystywany zarówno jako część pojazdów autonomicznych (w przypadku zespołu litewskiego), jak i holowany za statkiem (w przypadku zespołu fińskiego) w celu mapowania terenu i uzyskania trójwymiarowego obrazu tego, co znajduje się pod statkiem.
2. Pojazdy autonomiczne i bezzałogowe (AUV/ROV):
- Autonomiczny pojazd podwodny / Bezzałogowy statek powietrzny: Służy do badania podejrzanych obszarów. Litewscy specjaliści używają go do przeprowadzania misji, po której dane są wprowadzane do systemu w celu analizy. Nie jest to dron, lecz rodzaj urządzenia, które opiera się na wcześniej wprowadzonych danych.
- Pomarańczowy robot (urządzenie autonomiczne): Autonomiczne urządzenie używane przez fińską marynarkę wojenną, które otrzymuje zadanie i samodzielnie kontynuuje swoją misję pod wodą. Uzyskane dane są przetwarzane i integrowane z różnymi systemami.
- Żółty robot (System zdalnego sterowania): Ten robot służy do identyfikacji potencjalnie niebezpiecznych obiektów i odgrywa kluczową rolę w neutralizacji min. W przeciwieństwie do swoich litewskich kolegów, fińscy specjaliści używają tego zdalnie sterowanego urządzenia do mocowania i detonowania ładunków wybuchowych w minach, zapewniając wysoki poziom bezpieczeństwa.
